Artificial Intelligence and Potestas Regiminis. Legal Limits Rooted in <i>Aequitas Canonica</i> and <i>Salus Animarum</i> in Light of Decree DCCII/2024

Main Article Content

Authors
Fernando A. Ramos-Zaga
https://orcid.org/0000-0001-6301-9460
Section
Articles
Keywords:
IA, gobierno, poder, toma de decisiones ai, government, powe, decision making
Abstract

This article examines the legal limits on the use of artificial intelligence in the judicial and administrative exercise of potestas regiminis in light of Decree DCCII/2024. Drawing on a doctrinal, systematic, and teleological framework, it assesses the compatibility of algorithmic systems with the foundational principles of canon law, particularly aequitas canonica and salus animarum. The analysis shows that artificial intelligence may legitimately serve instrumental functions related to research, organization, and administrative support, yet remains incompatible with the core decision-making functions of ecclesiastical governance. It argues that reserving final judgment to the human decision-maker is a legal, ontological, and pastoral requirement intrinsic to the canonical legal order.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite

Artificial Intelligence and Potestas Regiminis.: Legal Limits Rooted in Aequitas Canonica and Salus Animarum in Light of Decree DCCII/2024. (2026). Spanish Journal of Canon Law, 83(200), 33-58. https://doi.org/10.36576/2660-9541.83.33

References

Fuentes

COMISIÓN TEOLÓGICA INTERNACIONAL, Quo Vadis, Humanitas? Pensar la antropología cristiana ante algunos escenarios futuros de la humanidad (04.03.2026), [online] [ref. de 13 de junio de 2026]: https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_cti_doc_20260304_quo-vadis-humanitas_sp.html.

CONCILIO ECUMÉNICO VATICANO II, Constitución pastoral Gaudium et Spes sobre la Iglesia en el mundo actual (07.12.1965), in: AAS 58 (1966) 1025-1115.

DICASTERIO PARA LA DOCTRINA DE LA FE; DICASTERIO PARA LA CULTURA Y LA EDUCACIÓN, Antiqua et Nova: Nota sobre la relación entre la inteligencia artificial y la inteligencia humana (28.01.2025), [online] [ref. de 13 de junio de 2026]: https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/docu-ments/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_sp.html.

INOCENCIO IV, In quinque libros Decretalium Apparatus, seu Commentaria, Lugduni: Ex-pensis Petri Landry, 1578.

LEÓN XIV, Magnifica Humanitas: Carta encíclica sobre la custodia de la persona humana en el tiempo de la inteligencia artificial (15.05.2026), [online] [ref. de 13 de junio de 2026]: https://www.vatican.va/content/leo-xiv/es/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html.

PONTIFICIA COMMISSIONE PER LO STATO DELLA CITTÀ DEL VATICANO, Decreto N. DCCII recante «Linee Guida in materia di intelligenza artificiale» (16.12.2024), [online] [ref. de 13 de junio de 2026]: https://www.ulsa.va/it/pubblicazioni/bollettini/bollettino-n-31-20231/atti-della-segreteria-di-stato2/decreto-n-dccii-della-pontificia-commissione-per-lo-stato-della.html.

Bibliografía

AQUINO, T. DE, Sobre la unidad del intelecto contra los averroístas [trad. por I. Pérez Cons-tanzo e I. A. Silva], Pamplona: EUNSA, 2005.

AQUINO, T. DE, Suma de Teología, vol. II (Parte I-II), 2 ed., Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos, 1989.

ARISTÓTELES, De Anima [trad. por C. D. C. Reeve], Indianapolis/Cambridge: Hackett Publishing Company, 2017.

ARROBA CONDE, M. J., Relación entre las pruebas y la comprobación de la verdad en el proceso canónico, in: Anuario de Derecho Canónico 1 (2012) 11-36, [online] [ref. de 13 de junio de 2026]: https://revistas.ucv.es/anuario/index.php/AnuariodeDerechoCanonico/article/view/363/306.

BAROCAS, S. - SELBST, A. D., Big Data's Disparate Impact, in: California Law Review 104/3 (2016) 671-732.

BURRELL, J., How the Machine 'Thinks': Understanding Opacity in Machine Learning Al-gorithms, in: Big Data & Society 3/1 (2016) 1-12.

DEEKS, A., The Judicial Demand for Explainable Artificial Intelligence, in: Columbia Law Review 119/7 (2019) 1829-1850.

ENQVIST, L., 'Human Oversight' in the EU Artificial Intelligence Act: What, When and by Whom?, in: Law, Innovation and Technology 15/2 (2023) 508-535.

FACCO, J., Apuntes sobre la aequitas en la tradición canónica medieval, in: Revista Jurídica Digital UANDES 2/2 (2018) 18-32.

GODDARD, K. - ROUDSARI, A. - WYATT, J. C., Automation Bias: A Systematic Review of Frequency, Effect Mediators, and Mitigators, in: Journal of the American Medical Informatics Association 19/1 (2012) 121-127.

HERVADA, J., Introducción crítica al derecho natural, 11 ed., Pamplona: EUNSA, 2011.

HERVADA, J., Pensamientos de un canonista en la hora presente, 2 ed., Pamplona: Instituto Martín de Azpilcueta / Navarra Gráfica Ediciones, 2004.

LÓPEZ ZUBILLAGA, J. L., El Derecho procesal canónico, in: J. SAN JOSÉ PRISCO – M. CORTÉS DIÉGUEZ (coords.), Derecho Canónico II: El Derecho en la misión de la Igle-sia, Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos, 2006, 255-338.

MINELLI, C., Rationabilitas e codificazione canonica: Alla ricerca di un linguaggio condiviso, Torino: G. Giappichelli Editore, 2015.

NICOLÁS-SANS, R. - ZAMORA GARCÍA, F. J. - FERNÁNDEZ TAMAMES, J., La inteli-gencia artificial en el estado de la Ciudad del Vaticano: norma jurídica, sistema político y doctrina social de la Iglesia, in: Revista Española de Derecho Canónico 82/199 (2025) 369-386.

NISSENBAUM, H., Accountability in a Computerized Society, in: Science and Engineering Ethics 2/1 (1996) 25-42.

O'NEIL, C., Weapons of Math Destruction: How Big Data Increases Inequality and Threat-ens Democracy, New York: Crown, 2016.

OTADUY, J., Dulcor misericordiae. Justicia y misericordia en el ejercicio de la autoridad canónica. 1. Historia, in: Ius Canonicum 56/112 (2016) 585-619.

OTADUY, J., La ratio en las fuentes normativas del Derecho Canónico, in: Ius Canonicum 49/97 (2009) 149-194.

PASQUALE, F., The Black Box Society: The Secret Algorithms That Control Money and In-formation, Cambridge, MA: Harvard University Press, 2015.

SKITKA, L. J. - MOSIER, K. - BURDICK, M., Does Automation Bias Decision-Making?, in: International Journal of Human-Computer Studies 51/5 (1999) 991-1006.

VIANA, A., Naturaleza canónica de la potestad vicaria de gobierno, in: Ius Canonicum 28/55 (1988) 99-130.

WERNZ, F. X. - VIDAL, P., Ius Canonicum ad Codicis Normam Exactum, Tomus I: Normae Generales, Romae: Apud Aedes Universitatis Gregorianae, 1938.

WOHLHAUPTER, E., Aequitas canonica: Eine Studie aus dem kanonischen Recht, Paderborn: Ferdinand Schöningh, 1931.